Pomiary środowiska pracy

Bezpieczeństwo i higiena pracy / Artykuły BHP

mateusz.lembicz

2024-06-


Wprowadzenie


Na pracodawcy ciąży obowiązek przeprowadzenia pomiaru czynników szkodliwych po przeprowadzeniu rozpoznania źródeł emisji tych czynników, jak również warunków wykonywania pracy. Pracodawca jest zobowiązany uwzględnić:

* rodzaj tych czynników oraz ich właściwości

* procesy technologiczne oraz ich parametry

* wyposażenie techniczne w tym maszyny, urządzenia, instalacje i narzędzia, które mogą być źródłem emisji czynników szkodliwych dla zdrowia, z uwzględnieniem wyników pomiarów tej emisji dostarczanych przez producentów;

* środków ochrony zbiorowej i danych dotyczących ich użytkowania;

* organizacji pracy i sposobu wykonywania pracy;

* rzeczywistego czasu narażenia na oddziaływanie czynników szkodliwych dla zdrowia, z uwzględnieniem obowiązu- jącego u pracodawcy systemu i rozkładu czasu pracy.


Częstotliwość wykonywania pomiarów czynników szkodliwych


Częstotliwość pomiarów czynników szkodliwych opisują poniższe tabele

Czynnik chemiczny z wyjątkiem czynnika rakotwórczego lub mutagennego

Wynik pomiaru
od 0,1 do 0,5 NDS
powyżej 0,5 NDS
Co ile pomiar
raz na 2 lata
raz w roku


Odstępstwo: Jeżeli wyniki dwóch ostatnich badań i pomiarów szkodliwych wykonanych w odstępie co najmniej dwóch lat nie przekroczyły 0,1 wartości NDS, pracodawca może odstąpić od wykonywania badań i pomiarów.

Czynnik o działaniu rakotwórczym lub mutagennym

Wynik pomiaru
od 0,1 do 0,5 NDS
powyżej 0,5 NDS
Co ile pomiar
raz na 6 miesięcy
raz na 3 miesiące


Odstępstwo: Jeżeli wyniki dwóch ostatnich badań i pomiarów szkodliwych wykonanych w odstępie co najmniej sześciu miesięcy nie przekroczyły 0,1 wartości NDS, pracodawca może odstąpić od wykonywania badań i pomiarów.

Pył zawierający azbest

Wynik pomiaru
od 0,1 do 0,5 NDS
powyżej 0,5 NDS
Co ile pomiar
raz na 6 miesięcy
raz na 3 miesiące


Promieniowanie optyczne nielaserowe

Wynik pomiaru
od 0,4 do 0,7 MDE
powyżej 0,7 MDE
Co ile pomiar
raz na 2 lata
raz w roku


Odstępstwo: Jeżeli wyniki dwóch ostatnich badań i pomiarów szkodliwych wykonanych w odstępie co najmniej dwóch lat poziom ekspozycji nie przekraczał 0,4 wartości MDE, pracodawca może odstąpić od wykonywania pomiarów.

Promieniowanie laserowe

Wynik pomiaru
od 0,4 do 0,8 MDE
powyżej 0,8 MDE
Co ile pomiar
raz na 2 lata
raz w roku


Pole elektromagnetyczne

Wynik pomiaru
strefa pośrednia
strefa zagrożenia albo strefa zagrożenia i niebezpieczna
Co ile pomiar
raz na 2 lata
raz w roku


Odstępstwo:Jeżeli podczas dwóch ostatnich badań i pomiarów pól lub promieniowania elekromagnetycznego, wykonanych w odstępie dwóch lat, nie stwierdzono występowania stref ochronnych w miejscach wykonywania pracy, pracodawca może odstąpić od wykonywania badań i pomiarów.

Mikroklimat zimny lub gorący

Wynik pomiaru
wskaźniki nie przekroczone
mikroklimat występuje
Co ile pomiar
raz na 2 lata
raz w roku


hałas ultradźwiękowy, hałas, drgania mechaniczne

Wynik pomiaru
od 0,2 do 0,5 NDN
powyżej 0,5 NDN
Co ile pomiar
raz na 2 lata
raz w roku


Odstępstwo: Jeżeli podczas dwóch ostatnich badań i pomiarów hałasu lub drgań mechanicznych, wykonanych w odstępie dwóch lat, natężenie czynnika nie przekraczało 0,2 wartości NDN, pracodawca może odstąpić od wykonywania badań i pomiarów

UWAGA: Badania i pomiary chemicznych i fizycznych czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy wykonuje się każdorazowo, jeżeli nastąpiły zmiany w wyposażeniu technicznym, w procesie technologicznym lub w warunkach wykonywania pracy, które mogły mieć wpływ na zmianę poziomu emisji, poziomu narażenia albo wystąpiły okoliczności, które uzasadniają ich ponowne wykonanie.

Kto wykonuje badania i pomiary czynników szkodliwych ?


Badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy wykonują laboratoria, które uzyskały akredytację w tym zakresie na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2023 r. poz. 215) lub ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku (Dz. U. z 2022 r. poz. 1854).

w przypadku braku laboratoriów akredytowanych badania i pomiary wykonują

1)laboratoria szkół wyższych, instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk lub instytutów badawczych, które prowa- dzą badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy i mają wdrożony system zapewnienia jakości lub

2)laboratoria Państwowej Inspekcji Sanitarnej i Wojskowej Inspekcji Sanitarnej – jeżeli mają wdrożony system zapew- nienia jakości lub

3)laboratoria prowadzone przez jednostki organizacyjne lub osoby fizyczne, które uzyskały certyfikat w zakresie wyko- nywania badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności lub na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku, dysponujące aparaturą do badań i pomiarów tych czynników, która podlega udokumentowanemu nadzorowi metrologicznemu obejmującemu okresowe wzorcowania lub sprawdzania i konserwację.

Obowiązki dotyczące badań i pomiarów czynników szkodliwych


Wyniki badań i pomiarów pracodawca przechowuje przez okres 3 lat, licząc od daty ich wykonania.


Pracodawca niezwłocznie informuje pracowników narażonych na oddziaływanie czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy o aktualnych wynikach badań i pomiarów oraz udostępnia im te wyniki i wyjaśnia ich znaczenie


Obowiązki dotyczące karty i rejestru czynników szkodliwych


Pracodawca prowadzi na bieżąco rejestr czynników szkodliwych dla zdrowia występujących na stanowisku pracy

Pracodawca wpisuje na bieżąco wyniki badań i pomiarów czynnika szkodliwego dla zdrowia do karty badań i pomiarów

W przypadku likwidacji zakładu pracy pracodawca niezwłocznie przekazuje rejestr oraz kartę właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu

Pracodawca i podmiot przechowują rejestr oraz karty przez okres 40 lat, licząc od daty ostatniego wpisu.

Wyniki badań i pomiarów wpisane do rejestru i karty są niezwłocznie udostępniane pracownikowi, byłemu pracownikowi, ich przedstawicielowi ustawowemu lub pełnomocnikowi, na jego pisemne żądanie.

pracownik, były pracownikowi, ich przedstawiciel ustawowy lub pełnomocnik może wystąpić do pracodawcy lub podmiotu przechowującego rejestr oraz karty o sporządzenie wyciągów, odpisów lub kopii zawartych w nich wyników badań i pomiarów.


Rejestr czynników szkodliwych


................................................

(pieczątka, nadruk lub naklejka zakładu pracy zawierające nazwę, adres, NIP i REGON)
……………………………… ……………………………… ………………………………

(nazwa lub symbol stanowiska pracy)
Nr karty

[ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ]
lokalizacja stanowiska pracy

………………………
data założenia rejestru

……………………..

dzień/miesiąc/rok
charakterystyka stanowiska (krótki opis technologii lub rodzaju produkcji, elementy wyposażenia, materiały, strefy zagrożenia, podstawowe czynności, sposób i czas ich wykonywania)



wykaz czynników szkodliwych występujących na stanowisku pracy



Czynniki chemiczne

Pyły

Czynniki fizyczne






































rok

20...

20...

20...

20...

liczba pracujących ogółem na stanowiskach pracy

















w tym

kobiet















młodocianych

















pracujących w porze nocnej

















liczba pracujących w warunkach przekroczenia wartości dopuszczalnych



















Karta badań i pomiarów czynników szkodliwych


CZYNNIK CHEMICZNY
1

Nazwa czynnika









2

Data pomiaru









3

Miejsce pomiaru









4

Wykonujący pomiar









5

Metoda pomiaru









6

Wynik pomiaru

- Ocena NDS

- Ocena NDSP*)








7

Interpretacja wyniku









8

Stanowisko pracy










*) W przypadku pomiarów ciągłych – wartość maksymalna.

PYŁ
1

Nazwa czynnika









2

Data pomiaru









3

Miejsce pomiaru









4

Wykonujący pomiar









5

Metoda pomiaru









6

Wynik pomiaru

- Ocena NDS









7

Interpretacja wyniku









8

Stanowisko pracy











CZYNNIK FIZYCZNY
1

Nazwa czynnika









2

Data pomiaru









3

Miejsce pomiaru









4

Wykonujący pomiar









5

Metoda pomiaru









6

Wynik pomiaru









7

Interpretacja wyniku









8

Stanowisko pracy











Podsumowanie


Rejestr i karta badań pomiaru czynników szkodliwych to narzędzie pozwalające monitorować środowisko pracy. Monitorowanie środowiska pracy jak również ograniczanie emisji czynników szkodliwych to jeden z kluczowych obowiązków pracodawcy mający na celu zapewnienie bezpieczeństwa pracy.


Bibliografia


Przepisy Prawne


Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy - tekst jednolity (Dz.U. 2023 poz. 419)


Autor: Mateusz Lembicz © Wszelkie prawa zastrzeżone